Nastarin butasi (Kuprin)

🤖

Ushbu qisqacha mazmun sunʼiy intellekt tomonidan yozilgan. Matn hali muharrir tomonidan tekshirilmagan va xatolar boʻlishi mumkin.

🌸

Aleksandr Kuprin

Nastarin butasi

rus. Кустъ сирени · 1894

Hikoyaning qisqacha mazmuni

Asl matn 11 daqiqada oʻqiladi

Mikromazmun

Yosh harbiy chizmasidagi dog‘ni buta qilib ko‘rsatib, ustoziga u yerda butalar bor deb yolg‘on aytdi. Xotini tunda o‘sha joyga butalar ektirdi. Ustoz xato qilganiga ishondi, harbiy jazodan qutuldi.

Mazmunni bo‘limlarga bo‘lish shartli.

Almazovning xafa qaytishi, o‘qishdagi qiyinchiliklari va Veraning ko‘magi

Sankt-Peterburgdagi ofitserning uyi, kechga yaqin. Nikolay Yevgrafovich Almazov akademiyadan xafa qaytib, paltosini yechmay kabinetiga kirdi.

Nikolay Yevgrafovich Almazov (Kolya) — yosh kambag‘al ofitser-poruchik, Bosh shtab akademiyasi tinglovchisi, Veraning eri, asabiy, matonatli va g‘ururli.

Rafiqasi Vera uning yuzidan katta ko‘ngilsizlik yuz berganini sezib, ortidan kirdi.

Vera Almazova (Verochka) — yosh ayol, Almazovning rafiqasi, chiroyli va asabiy, quvnoq, qat’iy, topqir va fidoyi.

Almazov Bosh shtab akademiyasiga ikki marta kira olmagan, uchinchi urinishdagina qabul qilingan edi. Vera uni doim ruhlantirib, o‘z ehtiyojlarini cheklagan, eriga qulay sharoit yaratgan, dars tayyorlash va chizmalarida yordam bergan edi.

Yashil dog‘ni butalar bilan yashirish va professor bilan nizo

Almazov so‘nggi va eng qiyin amaliy topshiriq — joyning o‘lchov asosidagi rejasini topshirgan edi. Kechasi soat uchgacha ishlab, yashil bo‘yoq dog‘ini tushirgan, uni tozalayman deb yanada yoyib yuborgan edi. Dog‘ni daraxt va butalar qilib chizganida, professor bu joyda buta yo‘qligini aytgan edi.

Professor — keksa nemis-pedant, Akademiya professori, ozoda, qat’iy, joyni yaxshi biladigan va adolatli.

Almazov dog‘ haqida rostini aytish o‘rniga, u yerda chindan ham butalar borligini ta’kidlagan edi. Bu hududni yigirma yildan beri yaxshi bilgan professor uning gapiga qo‘shilmagan, boshqa ofitserlar oldida bahs chiqqan edi. U ertasi kuni joyga birga ot minib borishni talab qilgan edi. Almazov endi yolg‘oni ochilib, ishni pala-partish bajarganlikda yoki xaritadan ko‘chirganlikda ayblanishdan, akademiyadan polkka sharmanda bo‘lib qaytishdan qo‘rqdi.

Veraning butalarni o‘tqazish rejasi va qimmatbaho buyumlarni garovga qo‘yishi

Vera birdan o‘rnidan turib, erini darhol yo‘lga otlanishga undadi. Almazov uzr so‘rash uchun borishdan bosh tortganida, u boshqa yo‘lni taklif qildi:

— Yo‘q, bu bema’nilik emas, — dedi Vera oyog‘ini depsinib. — Hech kim seni uzr so‘rab borishga majburlamayapti… Shunchaki, agar u yerda bunday ahmoqona butalar bo‘lmasa, ularni hoziroq ekish kerak.

U taqinchoqlarni va erining kumush sigaret qutisini yig‘ib, lombardga olib bordi. Baholovchi olmosli uzukning faqat metalliga uch rubl taklif qilganida, Vera uni o‘ttiz yetti rublga olganini aytib ranjidi. Eski, qiyshaygan bilaguzuk esa kutilmaganda qimmat baholandi. Buyumlarni garovga qo‘yib, jami yigirma uch rublcha olishdi; bu mablag‘ rejani bajarishga yetarli edi.

Bog‘bonni ko‘ndirish va tunda siren butalarini o‘tqazish

Er-xotin bog‘bonnikiga yetib kelganida, Peterburgning oq tuni boshlangan, uy egasi oilasi bilan kechki ovqatga o‘tirayotgan edi.

🧑🏻‍🌾

Bog‘bon — keksa chex, oltin ko‘zoynakli kichkina chol, bog‘bon, mehribon va samimiy.

U kechasi o‘n verstcha uzoqqa ishchilar yuborishga rozi bo‘lmadi va ertalab kelishni taklif qildi. Vera dog‘dan boshlangan butun voqeani yashirmay aytib berdi. Avval bu iltimosdan shubhalangan chol keyin ularga achinib, yordam berishga ko‘ndi. Mos o‘simlik tanlashda boshqa turlar to‘g‘ri kelmagani uchun siren, ya’ni nastarin butalarini olishdi. Vera erining uyga qaytish haqidagi taklifini rad etib, u bilan shahar tashqarisiga bordi. U ishchilar yonida bo‘lib, butalar atrofidagi chim qolgan o‘tlardan farq qilmasligiga ishongachgina uyga qaytdi.

Professorning xatosini tan olishi va Almazovning g‘alabasi

Ertasi kuni Vera uyda kutolmay, erini ko‘chada qarshi oldi. Almazovning tetik qadamlaridan ish yaxshi tugaganini bildi. U changga botgan, och va holdan toygan bo‘lsa ham, quvonch bilan tekshiruvni gapirib berdi. Professor butalarni uzoq ko‘zdan kechirib, bargini ham chaynab ko‘rgan edi. Keyin Almazov bilan qo‘l berib ko‘rishgan edi:

Shunda u menga yuzlanib, hatto qo‘lini ham uzatdi. «Meni kechiring, poruchik. Bu butachalarni unutib qo‘ygan bo‘lsam kerak, chamasi, qarib boryapman», dedi. Professor juda olijanob, juda aqlli odam.

Almazov uni maqtab, aldab qo‘yganidan afsuslanganini aytdi.

Uyga quvonchli qaytish va sirenning Veraning sevimli guliga aylanishi

Vera suhbatning tafsilotlarini ham qayta-qayta so‘radi. Er-xotin qo‘l ushlashib, tinmay kulib uyga qaytishdi; o‘tkinchilar ularga hayron qarashdi. Almazov tushlikni ishtaha bilan yedi. Keyin Vera kabinetga choy olib kirganida, ikkovi bir paytda kulib yuborishdi. Ikkalasi ham siren voqeasini eslagan edi. Vera endi nastarin umrbod sevimli guli bo‘lib qolishini aytdi.

Qisqacha mazmun uchun rus tilidagi hikoya nashri Kuprinning 6 jildlik asarlar toʻplamining 1-jildidan olindi (Moskva: Goslitizdat, 1957). Illyustratsiyalar SI yordamida yaratilgan.